De Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam heeft drie curatoren benoemd in het kader van IABR–2018+2020–THE MISSING LINK en vroeg hen die missing link te onderzoeken. De Nederlandse Rijksbouwmeester Floris Alkemade, de Vlaams Bouwmeester Leo van Broeck en de Belgische architect Joachim Declerck cureren een proces van ontwerpend onderzoek. Doel is om wereldwijd denkwerk, initiatief en ontwerpkracht te mobiliseren voor een diepgaand proces van ontwerpend onderzoek naar de ruimtelijke transformaties die het realiseren van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties en het klimaatverdrag van Parijsmogelijk maken. De vraag is niet langer óf we ons moeten aanpassen, maar hóe we dat kunnen doen. Daarover bestaat nog veel onduidelijkheid. Hoe gaan we van agenda, kennis en plannen naar effectieve ruimtelijke transformatie?

De Biënnale omvat een tweeluik, met een werkbiënnale in 2018 en een resultaatsgerichte editie in 2020. Deze dubbeleditie staat volledig in het teken van de voornoemde Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen. De Biënnale doet twee steden aan: Rotterdam en Brussel. De Europese hoofdstad is het decor voor You Are Here, een expo én een traject waarin verschillende actoren allianties smeden, reflecteren over en toewerken naar de doorbraken die ons in staat zouden moeten stellen om de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen te halen.

Voor het Brusselse luik van de biënnale kozen Joachim Declerck en Leo Van Broeck niet toevallig het World Trade Center I als uitvalsbasis. Het WTC en zijn winkelcentrum zijn de iconische restanten van een 20ste-eeuwse stadsplanning waarbij de dominantie van de diensteneconomie resulteerde in een monofunctionele zakenwijk. De fors bekritiseerde ontstaansgeschiedenis van wat nu de Noordwijk is – waarbij een hele volkswijk plaats moest maken voor torens die vandaag nagenoeg leeg staan – overschaduwt het debat rond de noodzakelijke reconversie.

Maar hoe paradoxaal het op het eerste gezicht ook lijkt, net deze situatie biedt nu kansen: de grote hoeveelheid ongebruikte ruimte blijkt een excellente voedingsbodem voor experiment te zijn. Vandaag fungeert de toren als hub voor creatievelingen van alle slag, en als laboratorium voor transities. De praktijken, toekomstvisies en synergiën die hier ontstaan bieden ons inzicht in hoe deze wijk er zou kunnen uitzien. You Are Here erkent die stuwende, uitnodigende kracht en wil de dynamische context van de Noordwijk inzetten als platform om een grote verscheidenheid aan actoren en praktijken samen te brengen. You Are Here zal functioneren als katalysator om met al deze partners een andere soort samenwerking in de ruimtelijke praktijk to stand te brengen. Zo is You Are Here tegelijkertijd de veruitwendiging én de aanjager van een beweging die een grondige transformatie van onze maatschappij voor ogen heeft, via de ruimtelijke praktijk in de ruime zin van het woord.

Deze ambitie wordt ook gereflecteerd in de opbouw van de tentoonstelling en het daarop voortbouwende programma. Op de eerste verdieping wordt een stand van zaken opgemaakt – vandaar de titel You Are Here – en een niet-exhaustief overzicht geboden van toonaangevende, disciplineoverschrijdende praktijken die op een creatieve en inspirerende manier inspelen op de huidige impasse. Door ze in één ruimte samen te brengen, worden onderliggende en vaak onderbelichte verbanden tussen de verschillende praktijken gesuggereerd. Deze verbanden zijn een noodzakelijke tussenstap om tot oplossingen te komen en vormen in zekere zin de achtergrond voor de modus operandi die het programma op de 23e verdieping presenteert. Dit is de plekwaar, met een adembenemd zicht op Brussel als backdrop,letterlijk én figuurlijk ruimte gemaakt wordt om verschillende werklijnen uit te zetten. Hier wordt actief op zoek gegaan naar mogelijke kruisbestuivingen tussen verschillende beleidsdomeinen, actoren, plekken en experten om zo de broodnodige doorbraken te forceren.

You Are Here is dus behalve een expo ook – en misschien vooral – een broedplek voor verschillende actoren om allianties te smeden, te reflecteren over en toe te werken naar de doorbraken die ons in staat zouden moeten stellen om de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen te halen.