De luchtkwaliteit rond scholen staat vandaag hoog op de agenda, mede dankzij de wekelijkse acties van burgerbeweging Filter Café Filtré. Samen met Architecture Workroom Brussels richtten ze Air for Schools op om de energie van dit stadsactivisme om te buigen naar constructieve pleidooien voor de stad van morgen. In een participatief traject met schooldirecties, bezorgde ouders, omwonenden, experten en ontwerpers wordt vanuit de schoolomgevingen gewerkt aan de transformatie van de stad in functie van een betere luchtkwaliteit. 

Air for Schools wil in een constructief klimaat ouders en schoolbesturen ondersteunen in hun ambitie om gezondere en veiligere schoolomgevingen te creëren. Heel wat van de protesterende ouders, vaak ook architecten, zien immers naast de problemen ook kansen om via de scholen een betere stad te ontwerpen. Hun streven gaat verder dan een extra zebrapad, een tijdelijke schoolstraat of wat verkeerspaaltjes: ze willen plaats maken voor bredere voetpaden, een parvis, zitplaatsen of woonerven – aaneenschakelingen van ruimtes waarin kinderen zich veilig kunnen bewegen op hun weg van huis naar school of hobby’s. Zo kunnen schoolomgevingen broedplaatsen worden voor verkeersveiligheid, mobiliteit en klimaat, en stapsgewijs een transformatie in gang zetten die uitdijt over de hele stad. 

Ondertussen hebben ouders van 137 Belgische scholen zich rond het initiatief van Filter Café Filtré geschaard. Zij willen zich actief inzetten in het hele proces, van probleemstelling over ontwerp tot uitvoering, en Air for Schools wil hen daarin ondersteunen. Op die manier kunnen de straatprotesten van Filter Café Filtré uitgroeien tot oplossingsgerichte acties, door vragen en voorstellen bij elkaar te brengen en samen met ontwerpers, luchtkwaliteit- en mobiliteitsexperts te werken aan scenario’s voor schoolstraten en -wijken. 

Om tot betere schoolomgevingen te komen, wordt ingezet op participatieve ontwerpateliers met lokale stakeholders en experten. Enerzijds wordt gekeken naar ‘quick-wins’ en concrete, uitvoeringsgerichte plannen, anderzijds willen ze ook ‘realistisch dromen’ over structurelere transities op langere termijn, en willen ze verbeelden hoe de stad er kan uitzien in 2025 of zelfs 2050. Daarbij wordt steeds in- en uitgezoomd van de kleinste schaal (de school, de parvis) tot de grotere schaalniveaus (straat, wijk, stad). Door dit onderzoek te agenderen bij beleidsmakers, wordt het stadsactivisme een krachtige tool om tot constructieve ontwerp- en uitvoeringsvoorstellen te komen. 

Het doel van Air for Schools is om steeds meer in te zetten op een ‘lerend netwerk’, zodat de resultaten uit de verschillende workshops ook kunnen doorwerken op schoolomgevingen met gelijkaardige uitdagingen. De resultaten van de verschillende cases en aanverwante lopende trajecten worden op die manier uitgewisseld tussen scholen, steden en gemeenschappen, zodat er een leerplatform ontstaat en bruikbare tools kunnen doorgegeven worden aan ouders, schoolbesturen en bovenlokale overheden in heel België. 

Type: Atelier

Jaar: 2018 - …

Partners: Filter Café Filtré Atelier, Architectuurplatform Terwecoren Verdickt

EN FR NL
WORKROOM

Architecture Workroom Brussels richt zich sinds 2010 op de toekomst van onze leefwereld. De organisatie begon als een vrijplaats die het verband tussen ruimte en sociaal-maatschappelijke transities agendeerde, met het oog op een toekomstgerichte ontwerppraktijk, opdrachtgeverschap en bouwcultuur.

Dat de verbouwing van onze straten, wijken en landschappen een voorwaarde en hefboom is om maatschappelijke doelen in synergie te bereiken, is intussen duidelijk. Toch stellen we vast dat de nodige transformaties moeilijk voorstelbaar en uitvoerbaar blijven. Ze raken aan zoveel domeinen en actoren dat de verantwoordelijkheid bij iedereen ligt, en daardoor uiteindelijk bij niemand.

Daarom kiezen we ervoor om de ruimte te maken die hen verbindt. En met die aangescherpte missie komt een nieuwe naam: WORKROOM, Huis voor transformatie. WORKROOM is het gedeelde huis waar de toekomst van onze leefwereld wordt verbeeld en georganiseerd.

Momenteel nemen we het voortouw op drie missiegerichte transformaties:

  • MAATSCHAPPELIJKE BROEDPLEKKEN - Tegen 2030 bundelen actoren uit jeugd, sport, cultuur, onderwijs en zorg hun krachten om plekken van veelzijdig maatschappelijk belang te realiseren die structureel eenzaamheid, versnippering en druk op publieke infrastructuur aanpakken.
  • FOSSIELVRIJE WIJKEN - Tegen 2030 zijn minstens tien wijken aan de slag met de omschakeling naar fossielvrije energie op een inclusieve en betaalbare manier, met het oog op een volledige uitstap uit fossiele energie tegen 2040.
  • SPONSLANDSCHAPPEN - Tegen 2030 realiseren we water-, landbouw- en natuurdoelstellingen binnen een samenhangende aanpak op schaal van het afstroomgebied, waarin sterke gebiedscoalities collectief het sponsvermogen van het landschap versterken.

Om deze transformaties waar te maken, werkt WORKROOM schouder aan schouder met pionierende ontwerpers, lokale besturen, organisaties en ondernemingen, overheden, kennisinstellingen en impactinvesteerders.

Via co-creatief ontwerp verbeelden we gedeelde toekomstpaden in tentoonstellingen, publicaties, innovatietrajecten en publieksprogramma's. In deze werkruimtes verbinden we de actoren die deze transformaties kunnen realiseren. Van daaruit ontwerpen we het gedeelde eigenaarschap en de organisatie-, financierings- en beleidsmodellen die leiden tot daadwerkelijke verandering.

De naam is eenvoudiger. De inzet groter. WORKROOM is het gedeelde huis waar we de sociaal-ruimtelijke transformaties oppakken die niemand alleen kan realiseren. In een tijd van polarisatie, verkokering en instabiliteit is dat misschien wel het meest radicale dat we kunnen doen.