De Brusselse kanaalzone is een gebied dat voor grote sociale en economische uitdagingen staat. Architecture Workroom Brussels begeleidde het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bij de uitwerking van het masterplan voor de Kanaalzone: een overkoepelende visie voor het gebied.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest staat vandaag de dag voor een aantal zware sociale, ecologische, en economische uitdagingen. Zo heeft het gebied te maken met een forse bevolkingsgroei en zullen er de komende tien jaar zo'n 70.000 nieuwe woningen bijgebouwd moeten worden. Tegelijkertijd is de werkloosheid er hoog. In deze tumultueuze tijd tracht het gewest ook nog eens haar uitstoot van broeikassen te verminderen door mobiliteit en stedelijke ontwikkeling in groene banen te leiden. Het zijn deze uitdagingen die juist in de Kanaalzone duidelijk aan het licht komen, want hier is de werkloosheidsgraad onder de jeugd een van de hoogste van heel Europa, hier vinden we een grote instroom van nieuwkomers, en hier zien we een gebrek aan stedelijke cohesie als gevolg van de wegtrekkende industrie.

Toch heeft de Kanaalzone ook een groot potentieel. Ondanks de hoge werkloosheid is het gewest wat bruto binnenlands product betreft de op drie na rijkste regio van Europa. En nu het centrum van de stad verder naar de Kanaalzone toe trekt, zien we steeds vaker initiatieven om delen van het gebied te ontwikkelen. Aangezien het grondgebied van de Kanaalzone onder zeven verschillende gemeenten valt, blijkt het echter moeilijk om tot een integrale aanpak te komen. De huidige middelen van ruimtelijke ordening blijken niet geschikt om op een dergelijke grote schaal te opereren. Hierdoor ontstaat de noodzaak aan een nieuwe overkoepelende visie die de huidige ontwikkelingen in goede banen kan leiden.

Het gewest grijpt deze uitdaging aan door het Kanaalplan op te stellen, een coherente stadsplanning voor de gehele Kanaalzone. De nadruk van dit plan ligt niet op het definiëren van één wenselijke eindsituatie voor de toekomst van de Kanaalzone. Er wordt eerder gezocht naar een proces met nieuwe werkwijzen, onderzoeken, en scenario's waarmee gezamenlijk tot een nieuwe strategie gekomen kan worden. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft drie multidisciplinaire teams uitgenodigd om strategieën te bedenken voor de ontwikkelingsmogelijkheden van de Kanaalzone. Alexandre Chemetoff & Associés werd geselecteerd voor de verdere uitwerking van het plan.

 

Type: Publieke interventie

Jaar: 2011-2012

Opdrachtgever: Brussels Gewest

Teams wedstrijd:
Groupement Alexandre Chemetoff & Associés
Team bestaande uit: Alexandre Chemetoff & Associés (mandataris), Idea Consult en Ecorem.
XDGA
Team bestaande uit: XDGA - Xaveer de Geyter Architecten (mandataris), Michel Desvignes Landschapsarchitecten, Tritel en Prof. Dr. Eric Corijn.
Kanaal Katalysator
Team bestaande uit: DeZwarteHond (mandataris), Studio UC, Lola, Movares, Michiel Dehaene en Sofie Vermeulen.


 

EN FR NL
WORKROOM

Architecture Workroom Brussels richt zich sinds 2010 op de toekomst van onze leefwereld. De organisatie begon als een vrijplaats die het verband tussen ruimte en sociaal-maatschappelijke transities agendeerde, met het oog op een toekomstgerichte ontwerppraktijk, opdrachtgeverschap en bouwcultuur.

Dat de verbouwing van onze straten, wijken en landschappen een voorwaarde en hefboom is om maatschappelijke doelen in synergie te bereiken, is intussen duidelijk. Toch stellen we vast dat de nodige transformaties moeilijk voorstelbaar en uitvoerbaar blijven. Ze raken aan zoveel domeinen en actoren dat de verantwoordelijkheid bij iedereen ligt, en daardoor uiteindelijk bij niemand.

Daarom kiezen we ervoor om de ruimte te maken die hen verbindt. En met die aangescherpte missie komt een nieuwe naam: WORKROOM, Huis voor transformatie. WORKROOM is het gedeelde huis waar de toekomst van onze leefwereld wordt verbeeld en georganiseerd.

Momenteel nemen we het voortouw op drie missiegerichte transformaties:

  • MAATSCHAPPELIJKE BROEDPLEKKEN - Tegen 2030 bundelen actoren uit jeugd, sport, cultuur, onderwijs en zorg hun krachten om plekken van veelzijdig maatschappelijk belang te realiseren die structureel eenzaamheid, versnippering en druk op publieke infrastructuur aanpakken.
  • FOSSIELVRIJE WIJKEN - Tegen 2030 zijn minstens tien wijken aan de slag met de omschakeling naar fossielvrije energie op een inclusieve en betaalbare manier, met het oog op een volledige uitstap uit fossiele energie tegen 2040.
  • SPONSLANDSCHAPPEN - Tegen 2030 realiseren we water-, landbouw- en natuurdoelstellingen binnen een samenhangende aanpak op schaal van het afstroomgebied, waarin sterke gebiedscoalities collectief het sponsvermogen van het landschap versterken.

Om deze transformaties waar te maken, werkt WORKROOM schouder aan schouder met pionierende ontwerpers, lokale besturen, organisaties en ondernemingen, overheden, kennisinstellingen en impactinvesteerders.

Via co-creatief ontwerp verbeelden we gedeelde toekomstpaden in tentoonstellingen, publicaties, innovatietrajecten en publieksprogramma's. In deze werkruimtes verbinden we de actoren die deze transformaties kunnen realiseren. Van daaruit ontwerpen we het gedeelde eigenaarschap en de organisatie-, financierings- en beleidsmodellen die leiden tot daadwerkelijke verandering.

De naam is eenvoudiger. De inzet groter. WORKROOM is het gedeelde huis waar we de sociaal-ruimtelijke transformaties oppakken die niemand alleen kan realiseren. In een tijd van polarisatie, verkokering en instabiliteit is dat misschien wel het meest radicale dat we kunnen doen.