Houses for the common good, of Huizen van gemeengoed zijn de plekken waar we samen zorgen, leren, ontmoeten, organiseren, steun vinden en ons thuis voelen. De collectieve plekken die onze samenleving dragen. De derde editie van de open workroom kaart een dubbele dynamiek aan – het verlies van maatschappelijke infrastructuur en de veranderende noden van de samenleving – als kans om een radicale en noodzakelijke verschuiving in te zetten: van een patrimonium dat vastzit in sectorale logica’s en niet langer antwoorden kan bieden aan een maatschappelijke vraag, naar een dynamisch netwerk van sociaal-maatschappelijke infrastructuur, gedreven door lokale vragen.
De renovatie van onze gemeenschapsinfrastructuur stelt ons voor grote uitdaging. Niet alleen bouwfysisch, maar ook omdat hun oorspronkelijke programma's zelden nog aansluiting vinden bij de noden van vandaag. Dit leidt tot een grootschalige verkoop van publiek vastgoed op de private markt. Ondertussen blijft de vraag naar nabijheid, ontmoeting en gemeenschap groeien in een steeds diversere, verouderende en geïndividualiseerde samenleving onbeantwoord. Twee trends die elkaar steeds versterken, in een negatieve spiraal.
De derde editie van de open workroom maakt het uitwerken van een collectieve strategie om deze dubbele trend te keren tot haar missie.
Vijf inspirerende projecten wijzen de weg: de Boomgaard, Molenwest, Globe Aroma, de Heilig Kruiskerk in Boekhoutte en de Patrimoniumscan voor de dorpskern van Aartselaar worden in beeld gebracht door filmmakers Bertrand Lafontaine en Michael Lombarts. De videodocumentaires laten zien hoe Huizen van gemeengoed ontstaan: niet vanuit sectorale doelen, maar vanuit wie de ruimte gebruikt, wie ze vormgeeft, hoe ze zich aanpast aan lokale behoeften, wie ze bezit, wie ervoor betaalt en wie ze levendig houdt.
Samen met de Negen sleutels voor toekomstgerichte maatschappelijke infrastructuur vormen ze de basis voor de tentoonstelling, waardoor we gezamenlijk het kader kunnen schetsen om Huizen van gemeengoed te realiseren voorbij één enkele locatie, coalitie of ruimtelijke kans.
PROGRAMMA
Jawel, net als bij de laatste twee edities (operatie energiewijken en sponslandschappen), nodigt de open workroom je uit om de handen uit de mouwen te steken en mee te doen! De open workroom dient als setting voor een programma van besloten workshops en publiekslezingen.
Een reeks van vier publieke talks vormt het kader voor het open workroom-programma. De mensen die de drijvende kracht zijn van de tentoongestelde projecten presenteren hun praktische of onderzoekservaring. Daarna volgt een rondetafelgesprek waarin we samenwerken aan een strategie om een veelheid van Huizen van gemeengoed te realiseren.
Donderdag 1 oktober 2026 – 31 maart 2027: Bezoek de tentoonstelling gratis op donderdagen tussen 10:00 en 18:00 uur of vraag een rondleiding voor je groep aan.
Donderdag 1 oktober 2026 – OPENINGSAVOND
18:00 – Rondleidingen
19:00 – Beyond the brief: Designing Houses for the common good [schrijf je hier in]
Wat betekent het om Huizen voor gemeengoed te ontwerpen? Naast ontwerpen met materialen, structuren en technische oplossingen, is een grondig begrip van lokale behoeften en maatschappelijke vragen fundamenteel voor het vormgeven van de fysieke ruimte voor een gemeenschap van gebruikers. Nieuwe relaties tussen opdrachtgever, ontwerper en gebruiker transformeren de rol van architecten. Kleurend buiten de strakke lijnen van de CAD-tekening, brengen ze gebruikerscoalities samen en verkennen ze daadwerkelijke behoeften via co-creatieve processen. Het ontwerp raakt verweven met organisatorische en financiële strategieën. Gedurende het hele proces is het principe van sufficiency, ofwel ‘de economie van het genoeg', leidend: hoe creëren we gebouwen die voldoende zijn voor vandaag en aanpasbaar voor de toekomst? Aan de hand van verschillende voorbeelden verkennen we Huizen voor gemeengoed als een nieuwe ontwerppraktijk.
Dinsdag 17 november 2026
18:00 – Rondleidingen
19:00 – A house of many: the economics of collective ownership [schrijf je hier in]
Donderdag 18 februari 2027
18:00 – Rondleidingen
19:00 – Not just bricks: empowering the people’s work [schrijf je hier in]
Donderdag 18 maart 2027
18:00 – Rondleidingen
19:00 – For the common good: setting targets for a post-sectoral strategy [schrijf je hier in]
PARTNERS
De open workroom Huizen voor gemeengoed bouwt voort op de inzichten van projecttrekkers, overheidsinstanties, maatschappelijke organisaties, beheerders van infrastructuurfondsen, ontwerpers, ontwikkelaars, gebruikers en gemeenschappen. Zowel het programma als de tentoonstelling konden enkel vorm krijgen dankzij de waardevolle bijdragen van de kwaliteitskamer die de ontwikkeling begeleidde: Peter Bosschaert (De Ambrassade), Bertrand Lafontaine (Architectura), Gunter Bousset (Team Coördinatie Brussel), Inge Van de Walle (Cultuur OP/TIL), An-Sofie Gysemans (Cultuur OP/TIL), Elke Verhaeghe (De Federatie), Bart Verhaeghe (De Federatie), Winnie Poncelet (Found&Fuel), Roel De Ridder (Platform Toekomst Parochiekerken), Eva De Baerdemaeker (PLEK-WERK), Kätti Robb (perspective.brussels), Caroline Englebert (VGC), Christophe Cousaert (VIPA), Eline Aerts (Team Vlaams Bouwmeester) en Jim Segers (City Mine(d)).
De open workroom is een initiatief van Workroom in nauwe samenwerking met Plek-werk Atelier, met steun van de Vlaamse overheid, Departement Cultuur.
Partner worden of bijdragen aan het open workroom-programma? Neem contact met ons op: openworkoom [at]workroom.org
