In de Waddenzeeregio zijn de gevolgen van klimaatverandering een urgente realiteit. Kunnen we het tij keren in dit gebied, dat behoort tot het UNESCO Werelderfgoed, door in te zetten op klimaatbestendige gemeenschappen en zo capaciteitsopbouw, planning en projectimplementatie aan te wakkeren? Water as Leverage – Waddenzeeregio onderzoekt wat de Water as Leverage-aanpak kan betekenen voor de regio rond de Waddenzee, via zeven lokale casussen in Nederland, Duitsland en Denemarken.
De Water as Leverage-aanpak is ontstaan vanuit de observatie dat veel waterprojecten en -oplossingen niet volstaan in het verwezenlijken van de klimaatdoelen op lange termijn. Water wordt beschouwd als een onafhankelijke sector, terwijl dit haaks staat op de realiteit. Water is immers essentieel in veel Sustainable Development Goals. Daarnaast ligt slechte toegang tot water ten grondslag aan veel sociale conflicten. Ook hebben de kwaliteit en kwantiteit van onze watertoevoer een directe link met het verlies in biodiversiteit of (on)bruikbaarheid voor landbouw. Tegelijkertijd maken zulke connecties water tot een verbindende factor. Water kan weliswaar een bedreiging zijn, maar ook een hefboom.
Elke sector – natuur, waterbeheer, landbouw, vastgoedontwikkeling enzovoort – staat voor belangrijke beslissingen om te kunnen omgaan met klimaatverandering. Klimaatadaptatie vraagt om een bestendige en sector-overstijgende aanpak. Water as Leverage fungeert daarom als gedeelde werkruimte, waarbij we de kracht van ontwerp inzetten om verschillende belanghebbenden en innovaties met elkaar te integreren. De aanpak combineert technische, sociale en financiële innovatie. Hoe komen we tot geïntegreerde, natuur-gedreven, inclusieve, herhaalbare én financieel haalbare oplossingen? Water as Leverage for Resilient Cities Asia was het eerste programma dat deze aanpak op de proef stelde. Met Water as Leverage – Waddenzee passen we deze voor het eerst toe in Europa.
Water as Leverage – Waddenzeeregio
Waarom is de Waddenzeeregio een goede plek om de Water as Leverage-aanpak te testen? Het grootste getijdengebied ter wereld heeft veel natuurlijke en culturele kwaliteiten. Tegelijkertijd zijn er veel uitdagingen die het gebied teisteren. De regio krijgt te maken met klimaatverandering, die bijvoorbeeld leidt tot verzouting, droogte en verlies van biodiversiteit, maar ook met het behoud van gebouwd en natuurlijk erfgoed, druk door toerisme en de transformatie van havengebieden. Dit maakt het de ideale testsite voor het Water as Leverage-programma. Hoe zorgen we ervoor dat de transformatie van het Waddenzeegebied de waarden van het gebied niet enkel behoudt, maar zelfs versterkt?
Zeven lokale casussen nemen deel aan het programma: Texel, Terschelling en Harlingen in Nederland, Emden in Duitsland en Ribe, Esbjerg en Fanø in Denemarken. Al deze gemeenschappen hebben specifieke water-gerelateerde problemen en hun eigen methoden en bronnen om hiermee om te gaan. Door mee te doen aan het Water as Leverage-programma testen ze hoe water een hefboom kan zijn voor duurzame en geïntegreerde ontwikkeling van hun gebied. Via een Call for Action nodigt het programma water- en klimaatexperts, ruimtelijk ontwerpers en andere experts uit om in deze casussen te duiken. Multidisciplinaire teams zullen bestendige strategieën en projecten ontwikkelen voor de watersystemen in het Waddenzeegebied en hun omgeving.
Voor Water as Leverage – Waddenzeeregio trad Architecture Workroom Brussels op als een neutrale actor die de verschillende lokale casussen mee ontwikkelde en bij elkaar bracht. Via workshops, bilaterale gesprekken en onderzoek stelden we een Setting the Scene-document op, om de Call for Action voor te bereiden. Het document gidst de multidisciplinaire werkteams door de geschiedenis en uitdagingen van de gehele Waddenzeeregio, maar zoomt ook in op alle specifieke vraagstukken van de afzonderlijke lokale contexten.
