De voormalige NMBS-site Spoor Oost heeft een cruciale ligging langs de ring rond Antwerpen en komt uit op zeer uiteenlopende stadsdelen. Het is een ruimte die zowel op lokale als bovenlokale schaal iets te bieden heeft. Verschillende ecologische, productieve en sociale assen in de stad kunnen langs Spoor Oost verbonden en geactiveerd worden via gerichte interventies op de site.

Samen met 51N4E en antropologe Ruth Soenen van Simply Community voerde Architecture Workroom Brussels een conceptstudie uit in opdracht van het Vlaams regieteam stedenbeleid en AG VESPA. Het team verkent via ontwerpend onderzoek en een antropologische veldstudie de verdere ontwikkeling van Spoor Oost als integraal onderdeel van het stedelijk weefsel.

De nieuw aangelegde basisinfrastructuur volgens het plan dat Technum en Rotor opmaakten, wordt verder ontwikkeld. Daarbij wordt de nood aan de overloopparking voor het Sportpaleis en de ruimte voor events verzoend met het groter kader. Dat wil zeggen: met de behoeften van de omliggende woonwijken en de vraag naar menselijke maat, beschutting en identiteit op het terrein. Lokale vragen uit de buurt rond water, maakateliers en voedsel worden dus gekoppeld aan een visie op grotere schaal, en een lange termijn visie aan interventies op korte termijn, als een eerste aanzet voor dit grotere plan.

Volgens drie scenario’s verkent deze studie de mogelijke ontwikkelingspistes die genomen kunnen worden, gelinkt aan het inzetten op de kansen die al beschikbaar zijn: het aantakken op de fiets- en wandelverbindingen, geconcentreerd inzetten op bestaande gebruikerspatronen op een deelzijde of Spoor Oost beschouwen als een stadsontwikkelingsproject.

De drie koppen – de kop Hof ter Lo ter hoogte van Borgerhout, de kop ter hoogte van Aquafin als potentieel toekomstige connectie tussen Borgerhout en Deurne en ten slotte de kop Schijnpoort – worden verder ontwikkeld. Er wordt ingezet op die drie clusters van plekken, om zo op menselijke schaal ruimtes te ontwerpen, maar ook daartussen ruimte open te houden voor de grotere programma’s (parkeren, events, enz.). De drie koppen zijn ook ankerpunten voor toekomstige ontwikkelingen, én ze kunnen de koppeling maken met de omliggende omgeving.

Het project voor Spoor Oost zal in fases gerealiseerd moeten worden, in relatie tot de veranderende omgeving, de beschikbare budgetten en aangetrokken investeringen. In het eindrapport staat een stappenplan dat een aantal prioritaire investeringen naar voor schuift voor basisinfrastructuur die gemaakt kunnen worden op korte termijn (2017 - 2018). De korte termijnstappen worden geplaatst in een groter perspectief met vervolgstappen die in de toekomst genomen kunnen worden.

Type: conceptstudie, onderzoek

Jaar: 2016-2017

Opdrachtgevers: AG VESPA, Regieteam Vlaams Stadsvernieuwingsfonds

Partners: 51N4E, Simply Community

 

EN FR NL
WORKROOM

Architecture Workroom Brussels richt zich sinds 2010 op de toekomst van onze leefwereld. De organisatie begon als een vrijplaats die het verband tussen ruimte en sociaal-maatschappelijke transities agendeerde, met het oog op een toekomstgerichte ontwerppraktijk, opdrachtgeverschap en bouwcultuur.

Dat de verbouwing van onze straten, wijken en landschappen een voorwaarde en hefboom is om maatschappelijke doelen in synergie te bereiken, is intussen duidelijk. Toch stellen we vast dat de nodige transformaties moeilijk voorstelbaar en uitvoerbaar blijven. Ze raken aan zoveel domeinen en actoren dat de verantwoordelijkheid bij iedereen ligt, en daardoor uiteindelijk bij niemand.

Daarom kiezen we ervoor om de ruimte te maken die hen verbindt. En met die aangescherpte missie komt een nieuwe naam: WORKROOM, Huis voor transformatie. WORKROOM is het gedeelde huis waar de toekomst van onze leefwereld wordt verbeeld en georganiseerd.

Momenteel nemen we het voortouw op drie missiegerichte transformaties:

  • MAATSCHAPPELIJKE BROEDPLEKKEN - Tegen 2030 bundelen actoren uit jeugd, sport, cultuur, onderwijs en zorg hun krachten om plekken van veelzijdig maatschappelijk belang te realiseren die structureel eenzaamheid, versnippering en druk op publieke infrastructuur aanpakken.
  • FOSSIELVRIJE WIJKEN - Tegen 2030 zijn minstens tien wijken aan de slag met de omschakeling naar fossielvrije energie op een inclusieve en betaalbare manier, met het oog op een volledige uitstap uit fossiele energie tegen 2040.
  • SPONSLANDSCHAPPEN - Tegen 2030 realiseren we water-, landbouw- en natuurdoelstellingen binnen een samenhangende aanpak op schaal van het afstroomgebied, waarin sterke gebiedscoalities collectief het sponsvermogen van het landschap versterken.

Om deze transformaties waar te maken, werkt WORKROOM schouder aan schouder met pionierende ontwerpers, lokale besturen, organisaties en ondernemingen, overheden, kennisinstellingen en impactinvesteerders.

Via co-creatief ontwerp verbeelden we gedeelde toekomstpaden in tentoonstellingen, publicaties, innovatietrajecten en publieksprogramma's. In deze werkruimtes verbinden we de actoren die deze transformaties kunnen realiseren. Van daaruit ontwerpen we het gedeelde eigenaarschap en de organisatie-, financierings- en beleidsmodellen die leiden tot daadwerkelijke verandering.

De naam is eenvoudiger. De inzet groter. WORKROOM is het gedeelde huis waar we de sociaal-ruimtelijke transformaties oppakken die niemand alleen kan realiseren. In een tijd van polarisatie, verkokering en instabiliteit is dat misschien wel het meest radicale dat we kunnen doen.