Scholen die ruimtes delen met buurtverenigingen, cultuurhuizen met een wijkgerichte programmatie, parochiekerken die ruimtes voor jeugd, ontmoeting en zorg bieden, zorghuizen die hun deuren openzetten voor de wijk... in tijden van een steeds diversere, maar ook individuelere samenleving bieden deze Houses for the common good of Huizen voor gemeengoed ruimte voor ontmoeting over verschillende maatschappelijke bubbels heen. Wat kunnen we van deze hoopgevende plekken leren? En hoe creëren we een kader waarin zo’n praktijken ook overal kunnen gaan bloeien? Dat is de missie van de open workroom!
De renovatie-opgave van ons publiek patrimonium is aanzienlijk: niet alleen op bouwfysisch vlak, maar ook omdat het initiële programma dikwijls moeilijk te rijmen is met de noden van de samenleving vandaag. Dat leidt er dan weer toe dat publiek vastgoed sneller dan ooit op de private markt belandt. Tegelijk groeit in een meer diverse, vergrijzende en geïndividualiseerde samenleving de vraag naar plekken van ontmoeting, waar verschillende groepen en programma’s samenkomen. Hoe verbinden we die twee dynamieken?
In 2025 bracht Workroom in de Leeromgeving Maatschappelijke Infrastructuur lokale initiatiefnemers, lokale en bovenlokale overheden, vertegenwoordigers van fondsen en andere partners hierrond samen. Dat traject resulteerde in een raamwerk van negen sleutels, verrijkt met talrijke bouwstenen die initiatiefnemers ondersteunen bij het ontwikkelen van maatschappelijke infrastructuur. Tegelijk tekent een duidelijke conclusie zich af: zonder ondersteunend kader blijven intersectoraal gebruik, ruimte delen en het beantwoorden van veranderende noden de uitzondering en niet de norm. Terwijl we in Vlaanderen en Brussel nood hebben aan duizenden Huizen voor gemeengoed! En daarvoor is collectieve actie nodig, vanuit een samenspel tussen initiatiefnemers, lokale besturen, middenveld en beleid.
De Open Workroom Houses for the common good, die loopt vanaf 1oktober 2026 tot 31 maart 2027 op de zesde verdieping van Pachecolaan 34, wil precies daarvoor ruimte maken. In de tentoonstelling brengen we in samenwerking met videomaker Bertrand Lafontaine en PLEK-WERK een portret van vijf inspirerende Huizen voor gemeengoed in hun omgeving. Zo ontstaat een werksetting voor publieke gesprekken, workshops en ontmoetingen rond de ontwikkeling van nieuwe projectlogica’s, beheersvormen, financieringslogica’s en een ondersteunend kader. Opdat de transformatie van publiek patrimonium naar Huizen voor gemeengoed niet alleen afhangt van de onuitputtelijke energie van lokale initiatiefnemers, maar kan uitgroeien tot een reguliere, goed ondersteunde praktijk.